Blog
De overheid beslist te laat: ingebrekestelling, dwangsom en beroep
In het kort: De overheid moet binnen een vaste tijd beslissen op je aanvraag. Is die tijd voorbij? Stuur dan een ingebrekestelling. Beslist de overheid daarna nog twee weken niet, dan moet zij je per dag een bedrag betalen. Dat heet een dwangsom. Daarnaast kun je naar de rechter stappen.
Wanneer is een beslissing te laat?
Vraag je iets aan bij de overheid, zoals een vergunning, uitkering of toeslag? Dan moet de instantie binnen een bepaalde tijd beslissen. Dat heet de beslistermijn.
- Vaak staat de termijn in de wet die over jouw aanvraag gaat.
- Staat er niets? Dan geldt een redelijke termijn van maximaal acht weken (art. 4:13 Awb). De Awb is de Algemene wet bestuursrecht.
- De instantie mag de termijn verlengen. Dan moet zij je dat wel laten weten en zeggen tot wanneer.
Kijk in de ontvangstbevestiging van je aanvraag. Daar staat de termijn vaak in.
Stap 1: Neem eerst contact op
Bel of mail de instantie voordat je formele stappen zet. Vraag:
- of je aanvraag compleet is;
- wanneer je een besluit kunt verwachten;
- of er iets van jou nodig is.
Soms ontbreekt er een stuk. Dan staat de termijn mogelijk stil. Schrijf op wie je sprak en wat er gezegd is. Een vriendelijke vraag lost veel op.
Stap 2: Stuur een ingebrekestelling
Is de beslistermijn voorbij en blijft het stil? Stuur dan een ingebrekestelling. Dat is een brief waarin je zegt: "U bent te laat. Neem alsnog een besluit."
Let hierbij op:
- Stuur de brief pas na het einde van de beslistermijn. Een eerdere brief telt niet.
- Doe het schriftelijk: per aangetekende post of via een officieel webformulier.
- Noem je naam, adres, de datum van je aanvraag en het kenmerk (dossiernummer).
- Schrijf duidelijk dat de beslistermijn voorbij is en dat je de instantie in gebreke stelt.
- Bewaar een kopie en het bewijs van verzending.
Veel gemeenten en instanties hebben een standaardformulier. Zoek op "ingebrekestelling" plus de naam van de instantie.
Stap 3: De dwangsom gaat lopen
Na ontvangst van je ingebrekestelling krijgt de instantie nog twee weken. Beslist zij ook dan niet? Dan moet zij jou een dwangsom betalen (art. 4:17 Awb). Een dwangsom is een geldbedrag per dag dat de instantie te laat is.
Sinds 1 januari 2019 gelden deze bedragen:
- € 23 per dag voor de eerste veertien dagen;
- € 35 per dag voor de volgende veertien dagen;
- € 45 per dag daarna.
De dwangsom loopt maximaal 42 dagen. Je krijgt dus hooguit € 1.442. De dwangsom stopt zodra er een besluit is.
Liep de dwangsom al vóór 2019? Dan gelden de oude, lagere bedragen (€ 20, € 30 en € 40 per dag).
Goed om te weten:
- Je hoeft de dwangsom niet apart aan te vragen. De instantie moet zelf binnen twee weken na de laatste dag waarover de dwangsom verschuldigd was een besluit nemen over de hoogte (art. 4:18 Awb).
- Er is soms geen dwangsom. Bijvoorbeeld als je aanvraag duidelijk niet in behandeling kan worden genomen, of als die kennelijk onredelijk is.
- Bij een te late beslissing op bezwaar kan ook een dwangsom gelden. Hoe dat precies werkt, lees je op juridischloket.nl of in de Awb op wetten.overheid.nl.
De dwangsom is geen boete voor jou. Het is een prikkel voor de overheid om op te schieten.
Stap 4: Beroep bij de rechter
Wil je echt een besluit? Dan kun je ook beroep instellen bij de rechtbank. Dat is een procedure waarin de rechter de overheid kan dwingen om te beslissen.
Zo werkt het:
- Je hebt eerst een ingebrekestelling gestuurd.
- Daarna wacht je twee weken (art. 6:12 Awb).
- Je stuurt een beroepschrift naar de rechtbank. Bij veel rechtbanken kan dat online.
- Je legt uit wat je hebt aangevraagd, wanneer, en dat je een ingebrekestelling hebt gestuurd. Stuur kopieën mee.
- Je betaalt griffierecht. Dat is een vergoeding voor de rechtbank. Het actuele bedrag voor particulieren vind je op rechtspraak.nl.
Voor dit beroep geldt geen strenge termijn. Maar wacht niet onredelijk lang. Bezwaar maken is hier niet nodig: je gaat direct naar de rechter.
Wat kan de rechter doen?
- De rechter beslist meestal snel, vaak zonder zitting. In principe doet de rechter binnen acht weken uitspraak (art. 8:55b Awb).
- De rechter kan de instantie een termijn geven om alsnog te beslissen.
- De rechter kan daar een extra dwangsom aan koppelen.
- De rechter kan ook de hoogte van de al verschuldigde dwangsom vaststellen.
Je hebt hiervoor geen advocaat nodig. Zie ook het artikel over juridische hulp kiezen en het artikel over kosten van procederen.
En als het besluit er dan is?
Krijg je een besluit waar je het niet mee eens bent? Dan begint een nieuwe route. Meestal moet je dan eerst bezwaar maken binnen zes weken. Zie het artikel over bezwaar tegen een beschikking en het artikel over termijnen niet missen.
Het stappenplan op een rij
- Check de beslistermijn.
- Neem contact op met de instantie.
- Termijn voorbij? Stuur een ingebrekestelling.
- Na twee weken loopt de dwangsom (maximaal 42 dagen).
- Eventueel: beroep bij de rechtbank wegens niet tijdig beslissen.
- Besluit ontvangen maar niet eens? Maak bezwaar.
Wat je beter niet kunt doen
- De ingebrekestelling te vroeg sturen: vóór het einde van de termijn telt hij niet.
- Alleen bellen: zonder brief gaat er geen dwangsom lopen.
- Geen kopieën bewaren: je moet later kunnen bewijzen wat je wanneer stuurde.
- Boos of dreigend schrijven: blijf zakelijk, dat werkt beter.
- Denken dat de dwangsom het belangrijkste is: je wilt vooral een goed besluit.
Bronnen
- https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2019-01-01/0/
- https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2018-08-01/0/
- https://www.juridischloket.nl
Dit is informatie, geen juridisch advies. Wacht je al lang op een besluit en weet je niet wat je volgende stap is? Stel je vraag gratis op /vraag-gratis.