Waarom

Waarom deze app bestaat

Zes op de tien Nederlanders liep de afgelopen vijf jaar tegen een juridisch probleem aan. Het recht is openbaar, maar niet bruikbaar. Dit is waarom wij een open jurisprudentieplatform bouwen — en waarom zoeken alleen niet genoeg is.

Auteur: Ivo Donker, Alkmaar Bijgewerkt: 6 augustus 2026 Ruwe tekst (.md)

Het Nederlandse recht is openbaar. Iedere uitspraak die de Rechtspraak publiceert staat gratis online, met een ECLI-nummer, in volle lengte, voor iedereen. Er is geen slot op de deur.

En toch komt vrijwel niemand binnen.

Dat is geen kwestie van luiheid of onverschilligheid. Het is een ontwerpprobleem. Openbaar en toegankelijk zijn niet hetzelfde, en het verschil tussen die twee is precies de ruimte waarin dit platform bestaat.

Het probleem is groter geworden, niet kleiner

Het WODC meet elke paar jaar hoeveel Nederlanders tegen een juridisch probleem aanlopen en wat zij eraan doen. In de Geschilbeslechtingsdelta 2024, gepubliceerd op 17 maart 2026 en gebaseerd op 6.760 respondenten, staan twee getallen die je naast elkaar moet lezen:

  • 61% van de ondervraagden had in de meetperiode ten minste één (potentieel) juridisch probleem. Vijf jaar eerder was dat 57%.
  • 13% ondernam vervolgens helemaal niets. Dat was 11%.

Meer problemen, minder actie. Dat is de verkeerde kant op. En het aandeel dat de zaak onderling probeert te regelen steeg van 34% naar 39% — mensen zoeken de oplossing steeds vaker buiten het recht om, niet omdat dat beter is, maar omdat de weg erheen te steil is.

Aan de aanbodkant loopt het leeg

Ondertussen groeit de balie wel, maar niet waar het nodig is. Uit Balie in Beeld, de jaarlijkse telling van de Nederlandse Orde van Advocaten van 18 maart 2026:

  • Nederland telt 19.046 advocaten — de sterkste groei in tien jaar.
  • Maar slechts 4.369 van hen doen tien of meer toevoegingen per jaar: de sociale advocatuur. Dat aantal is in zes jaar met bijna 10% gedaald.
  • In sommige regio's is het bijna op. In Delfzijl en omstreken zijn er drie.

De advocatuur groeit dus, en tegelijk verdwijnt precies dat deel van de advocatuur waar iemand met een huurgeschil, een ontslag of een uitkeringszaak terechtkan.

De middengroep valt tussen wal en schip

Wie weinig verdient, krijgt gesubsidieerde rechtsbijstand. In 2026 loopt de inkomensgrens tot € 25.200 voor alleenstaanden en € 35.000 voor huishoudens, met een vermogensgrens van € 36.952. De eigen bijdrage begint bij € 257.

Verdien je één euro meer dan die grens, dan betaal je het commerciële tarief. Voor een gemiddeld geschil loopt dat snel in de duizenden euro's — vaak meer dan het geschil zelf waard is. Die rekensom maakt mensen niet dom of laf; hij maakt procederen simpelweg irrationeel.

Er zit dus een grote groep tussen: te welvarend voor een toevoeging, te gewoon voor een advocaat. Voor hen bestaat er, tussen "niets doen" en "een advocaat inschakelen", vrijwel niets.

Het recht is openbaar, maar onleesbaar

Hier komt de tweede helft van het probleem. Stel dat iemand uit die middengroep tóch iets wil uitzoeken. Wat treft die aan?

De Rechtspraak behandelt jaarlijks ongeveer 1,4 miljoen zaken. Daarvan leiden er zo'n 475.000 tot een uitspraak met inhoudelijke motivering — het soort uitspraak dat gepubliceerd kán worden. In 2025 werden er 71.300 daadwerkelijk gepubliceerd (in 2024: 63.700). In totaal staan er sinds december 1999 ongeveer 700.000 uitspraken online.

De Rechtspraak wil toe naar "publiceren tenzij" en trekt daar ongeveer tien jaar voor uit, gerekend vanaf eind 2021. Dat is een goede beweging en het verdient lof. Maar het betekent ook dat het beeld tot circa 2031 onvolledig blijft, en dat wie vandaag iets opzoekt met een steekproef werkt zonder te weten hoe die steekproef is getrokken.

En dan is er nog iets wat zwaarder weegt dan volledigheid.

Vinden is het probleem niet. Wegen is het probleem

Zoeken op trefwoord is een opgelost probleem. Er zijn inmiddels meerdere gratis zoekmachines op de Nederlandse jurisprudentie, en ze doen allemaal ongeveer hetzelfde: je typt "huurrecht ontbinding" en krijgt tweeduizend uitspraken terug, gesorteerd op tekstgelijkenis.

Dat is precies het verkeerde antwoord. Want de vraag van de gebruiker is nooit "welke uitspraken bevatten deze woorden". De vraag is:

  • Welke van deze uitspraken doet ertoe? Een kantonrechter in Almelo en de Hoge Raad wegen niet even zwaar, maar in een lijst op tekstrelevantie staan ze door elkaar.
  • Geldt dit nog? Een uitspraak die in cassatie is vernietigd ziet er precies hetzelfde uit als een uitspraak die overeind is gebleven. Er staat niets bovenaan wat je waarschuwt.
  • Is dit eigenlijk wel een uitspraak? Een conclusie van de advocaat-generaal is een advies aan de Hoge Raad. Die conclusies lezen als gezaghebbende, prachtig geschreven juridische teksten en worden door leken — en door AI-assistenten — routineus aangehaald alsof het arresten zijn.

Een jurist ziet dit alledrie in één oogopslag. Iemand zonder opleiding ziet het niet, en kan het ook niet zien, omdat de informatie nergens staat. Dát is de kloof. Niet de toegang tot de tekst, maar de toegang tot het gewicht van de tekst.

En toen kwam AI erbij — met een nieuw risico

De verleiding is duidelijk: laat een taalmodel het uitleggen. Dat werkt verrassend goed, tot het spectaculair misgaat.

Op 27 juli 2026 berispte de Raad van Discipline 's-Hertogenbosch voor het eerst een Nederlandse advocaat voor onzorgvuldig AI-gebruik (ECLI:NL:TADRSHE:2026:93). In de processtukken stonden acht verwijzingen naar uitspraken die niet bestonden. Het model had ze verzonnen — compleet met ECLI-nummer, instantie en datum, want een verzonnen ECLI ziet er precies zo uit als een echte.

Als een advocaat hier intrapt, wat gebeurt er dan bij iemand die het verschil niet kan controleren?

Het antwoord is niet "geen AI". Het antwoord is AI die alleen mag praten over wat aantoonbaar in de kast staat. Een model dat is opgesloten in een geverifieerd corpus en dat bij elke bewering de ECLI meelevert die je zelf kunt aanklikken, kan niets verzinnen zonder dat je het ziet. Dat is een ontwerpkeuze, geen belofte.

Wat wij daarom gebouwd hebben

Niet nóg een zoekmachine. Drie dingen die er in Nederland niet gratis waren:

1. Een citatiegraaf. Wij hebben uit de volledige tekst van 949.434 uitspraken 1.063.217 citaties tussen uitspraken geëxtraheerd, plus 268.350 formele relaties (hoger beroep, cassatie, vernietiging) uit de bron-XML van de Rechtspraak. Daarmee weten we van elke uitspraak hoe vaak latere rechters hem aanhalen. Dat is de best beschikbare benadering van gezag die er is, en hij is meetbaar in plaats van gevoelsmatig.

2. Een ranking die dat gebruikt. Standaard sorteren wij niet op tekstgelijkenis maar op gezag: hoe vaak wordt deze uitspraak aangehaald, en van welke instantie komt hij. Conclusies van de advocaat-generaal wegen bewust lichter dan arresten. De formule staat open en na te rekenen in de verantwoording.

3. Een eerlijke "geldt dit nog?"-melding. Van 131.596 uitspraken weten wij uit de formele relaties dat er een latere aanleg is: 17.649 vernietigd, 29.618 bekrachtigd. Dat zetten wij bovenaan de uitspraak, met een link naar de latere zaak. En — dit is belangrijker dan het lijkt — als wij níets vinden, zeggen wij dat het geen bewijs is dat de uitspraak onherroepelijk is. Wij zetten er geen groen vinkje. Wat wij niet weten, zeggen wij.

Wat wij bewust níet doen

  • Geen betaalmuur. Niet voor het zoeken, niet voor de volledige tekst, niet voor de citatiegraaf. Wie betaalt om het recht te lezen, leest het niet.
  • Geen advertenties. Op een pagina waar iemand een ontslagbrief opzoekt hoort geen bannertje van een letselschadekantoor.
  • Geen doorverkochte leads. Wij verdienen niets aan het doorsturen van mensen met een probleem. Zodra dat wél zo is, staat het hier, in gewone taal, vóórdat het gebeurt.
  • Geen juridisch advies. Wij zijn geen advocaat en geven geen advies over uw zaak. Wij helpen u begrijpen wat er in vergelijkbare zaken is besloten.

Waar dit nog niet af is

Eerlijkheid over de eigen tekortkomingen hoort in ditzelfde document, niet in een voetnoot.

  • Ons corpus is zo compleet als wat de Rechtspraak publiceert, en dat is dus onvolledig tot ongeveer 2031.
  • De citatiegraaf is uit tekst geparst. Verwijzingen die niet als ECLI of als herkenbare vindplaats zijn geschreven, missen wij.
  • "Gezag" is ons rekenmodel, geen officiële maatstaf. Een baanbrekend arrest van vorige maand is nog door niemand aangehaald en scoort dus laag. Wij zeggen erbij hoe de som werkt, zodat u hem kunt wantrouwen.
  • Wij dekken de rechtspraak. Wetgeving, parlementaire geschiedenis en literatuur zitten er niet in.

Wat er nodig is om dit te laten werken

Techniek is het makkelijke deel. Wat dit platform nodig heeft, is het moeilijkere deel:

  • Juristen die meekijken. Fouten in de ranking, verkeerd gelegde relaties, onbegrijpelijke uitleg — meld het via [email protected] en het wordt gerepareerd.
  • Advocaten die vindbaar willen zijn. Niet als betaald advertentiemodel, maar omdat iemand met een echt probleem uiteindelijk bij een mens moet uitkomen, en het liefst bij een mens met het juiste specialisme in de juiste stad.
  • Instellingen die de data serieus nemen. Het Juridisch Loket, de sociale raadslieden, rechtswinkels, hogescholen: als deze cijfers en deze graaf voor u bruikbaar zijn, gebruik ze dan. Ze zijn er niet om van ons te blijven.

Zes op de tien mensen krijgen ermee te maken. Eén op de acht doet niets. Er staan tweehonderdduizend gepubliceerde uitspraken meer online dan tien jaar geleden, en het is er niet begrijpelijker op geworden.

Daarom bestaat deze app.

Bronnen

Vragen of een fout gevonden? [email protected] Verantwoording · Waarom · Handleiding · Over