De kosten van een rechtszaak weerhouden mensen er soms van hun recht te halen — terwijl die kosten vaak meevallen en deels verhaalbaar zijn. Dit artikel zet de belangrijkste kostenposten op een rij, zodat u vooraf een realistische inschatting kunt maken.

Griffierecht

Het griffierecht is de bijdrage die u aan de rechtbank betaalt om een zaak te starten. De hoogte hangt af van het soort zaak, de hoogte van de vordering en of u een particulier (natuurlijk persoon) of een bedrijf bent. Bij kantonzaken betaalt alleen de eisende partij griffierecht; de gedaagde betaalt niets. De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd, dus controleer altijd het actuele tarief bij de Rechtspraak. Heeft u een laag inkomen, dan geldt een fors verlaagd tarief voor onvermogenden.

Advocaat- en deurwaarderskosten

Is een advocaat verplicht of schakelt u er vrijwillig een in, dan komen daar kosten bij. Tarieven verschillen sterk; vraag vooraf een inschatting en bespreek of u in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging via de Raad voor Rechtsbijstand). Bij een dagvaarding betaalt u daarnaast de deurwaarder voor het uitbrengen ervan.

Proceskostenveroordeling

Wint u de zaak, dan veroordeelt de rechter de verliezer doorgaans tot vergoeding van een deel van uw kosten: het griffierecht, eventuele deurwaarderskosten en een forfaitaire vergoeding voor rechtsbijstand (het liquidatietarief bij civiel, of een puntensysteem in het bestuursrecht). Belangrijk: dit forfait dekt zelden uw volledige werkelijke advocaatkosten. Verliest u, dan kunt u juist in de kosten van de tegenpartij worden veroordeeld.

Reken met de verwachtingswaarde

Een nuchtere afweging combineert drie dingen: de kans van slagen, het belang (wat u kunt winnen of verliezen) en de kosten. Grofweg: kans × belang, afgezet tegen de te verwachten kosten. Is de uitkomst negatief, dan is schikken of een minnelijke route vaak verstandiger. Vergeet ook de verhaalbaarheid niet: een toewijzend vonnis levert niets op als de wederpartij geen verhaal biedt.

Hulp bij de berekening

In dit portaal kunt u met de dossier-tools een indicatieve kosten- en kansenberekening maken op basis van actuele tarieven, en vergelijkbare uitspraken erbij zoeken. Zo gaat u geïnformeerd een procedure in.