Na een overlijden komt er, naast verdriet, een hoop te regelen. Het erfrecht bepaalt wie wat krijgt. Dit artikel geeft de hoofdlijnen.

Met of zonder testament

Is er een testament, dan geldt wat daarin staat, binnen de grenzen van de wet. Is er geen testament, dan bepaalt de wet de erfgenamen via het versterferfrecht: achtereenvolgens de partner en kinderen, daarna ouders, broers en zussen, enzovoort.

De wettelijke verdeling

Laat iemand een echtgenoot en kinderen na zonder afwijkend testament, dan geldt de wettelijke verdeling: de langstlevende partner krijgt de hele nalatenschap, zodat die ongestoord kan doorleven. De kinderen krijgen hun erfdeel als een niet-opeisbare geldvordering op de partner — meestal pas opeisbaar bij diens overlijden of faillissement.

Onterven en de legitieme portie

U mag een kind onterven, maar volledig uitsluiten kan niet. Een onterfd kind kan altijd aanspraak maken op de legitieme portie: de helft van wat het kind volgens de wet zou hebben geërfd, en wel in geld, niet in goederen. Een kind moet die aanspraak wel zelf en op tijd inroepen.

Aanvaarden of verwerpen

Een erfenis kan ook schulden bevatten. U heeft drie keuzes:

• zuiver aanvaarden — u krijgt bezittingen én schulden, ook met uw eigen vermogen;
• beneficiair aanvaarden — u aanvaardt onder voorrecht van boedelbeschrijving, zodat u niet met privévermogen voor schulden opdraait;
• verwerpen — u doet volledig afstand.

Wees voorzichtig: door spullen mee te nemen of rekeningen te betalen, kunt u ongewild zuiver aanvaarden. Bij twijfel over schulden is beneficiair aanvaarden de veilige keuze.

De executeur en de afwikkeling

Een testament kan een executeur aanwijzen die de nalatenschap afwikkelt: schulden betalen, aangifte erfbelasting doen en verdelen. Bij een verklaring van erfrecht (via de notaris) kunnen erfgenamen over rekeningen beschikken.

In dit portaal kunt u uitspraken over erfrecht opzoeken — bijvoorbeeld over de legitieme portie of geschillen tussen erfgenamen — om te zien hoe rechters daarover oordelen.