Iemand beschadigt uw auto, een aannemer levert ondeugdelijk werk, of u loopt letsel op door andermans fout. Wanneer kunt u de schade verhalen? Dit artikel legt de basis van het aansprakelijkheidsrecht uit.

Twee hoofdroutes

Aansprakelijkheid loopt meestal langs een van twee wegen:

• Wanprestatie (artikel 6:74 BW) — iemand komt een afspraak niet na. Eerst is vaak een ingebrekestelling nodig: een schriftelijke aanmaning met een laatste redelijke termijn.
• Onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) — schade buiten een contract om, bijvoorbeeld een aanrijding of een belediging.

De vijf vereisten bij onrechtmatige daad

Voor een geslaagde claim op grond van onrechtmatige daad moeten vijf elementen aanwezig zijn:

1. een onrechtmatige daad (inbreuk op een recht, strijd met een wettelijke plicht of met de zorgvuldigheid);
2. toerekenbaarheid (schuld of risico);
3. schade;
4. een causaal verband tussen daad en schade;
5. relativiteit — de geschonden norm moet juist strekken tot bescherming tegen deze schade.

Ontbreekt één element, dan strandt de vordering.

Risicoaansprakelijkheid

Soms bent u aansprakelijk zónder eigen schuld, omdat de wet het risico bij u legt. Voorbeelden: schade door gebrekkige producten, door dieren, door een opstal (gebouw) of door kinderen onder de veertien. Ook werkgevers zijn vaak aansprakelijk voor fouten van hun werknemers.

Welke schade krijgt u vergoed?

Het doel is u in de toestand te brengen alsof de schade niet was ontstaan. Vergoed worden onder meer materiële schade (reparatie, kosten, gederfde inkomsten) en, bij letsel of aantasting van de persoon, smartengeld (immateriële schade). U heeft wel een schadebeperkingsplicht: u moet de schade redelijkerwijs beperken. Eigen schuld kan de vergoeding verlagen.

Op tijd en met bewijs

Verzamel direct bewijs: foto's, offertes, getuigen, een schaderapport. En let op verjaring: een schadeclaim verjaart in beginsel vijf jaar nadat u bekend bent met schade én aansprakelijke partij. Stuit de verjaring op tijd met een aangetekende brief.

In dit portaal kunt u uitspraken over aansprakelijkheid en schade opzoeken om vergelijkbare zaken en toegekende bedragen te bekijken.