ECLI:NL:RBOVE:2026:5866

RECHTBANK OVERIJSSEL
locatie Almelo


team familie- en jeugdrecht



zaaknummer: C/08/349067 / FA RK 26-1523




beschikking van 17 september 2026




in de zaak van





[verzoeker]

,

verder te noemen: [verzoeker],
wonende te [woonplaats],
verzoeker,
advocaat: mr. K.S.M. Smienk,





1Het procesverloop


1.1
Op 22 juni 2026 is het verzoek, met bijlagen, binnengekomen bij de rechtbank.



1.2
De mondelinge behandeling heeft met gesloten deuren plaatsgevonden op 10 september 2026. Verschenen en gehoord zijn: [verzoeker], bijgestaan door mr. Smienk.





2De feiten


2.1

[verzoeker] is geboren op [geboortedatum] 2001 in [geboorteplaats] en bezit de Nederlandse nationaliteit.



2.2
Uit de geboorteakte blijkt dat [verzoeker] staat geregistreerd als [verzoeker] en als (M), oftewel: mannelijk.





3Het verzoek

3.1


[verzoeker] verzoekt de rechtbank, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
I. een ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Heerlen te gelasten om aan de geboorteakte ingeschreven in het register van de gemeente Heerlen van het jaar 2001 (aktenummer [nummer]) een latere vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht in die zin dat het geslacht X zal zijn;
II. te bepalen dat diens voornaam gewijzigd wordt in de voornaam [naam] en een
ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Heerlen te gelasten om deze wijziging in de geboorteakte ingeschreven in het register van de gemeente Heerlen van het jaar 2001 (aktenummer: [nummer]) toe te voegen.



3.2
Ter onderbouwing van het verzoek onder I. stelt [verzoeker] dat die zich identificeert als non-binair en dat de administratieve wijziging van diens gegevens een belangrijke stap is in de transitie. Voor [verzoeker] is het belangrijk dat diens geboorteakte, identiteitsbewijs en officiële documenten aansluiten bij diens gevoel en dat die mag zijn wie die is. Het besluit om de geslachtsvermelding te willen wijzigen, is niet lichtzinnig genomen en [verzoeker] heeft goed nagedacht over de gevolgen van de gewenste wijziging. Toewijzing van het verzoek zal voor opluchting en rust zorgen bij [verzoeker]. Hoewel [verzoeker] zich realiseert dat een wettelijke basis ontbreekt, is die van mening dat de rechtbank aan de hand van de aard en de inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden moet beslissen, zoals de Hoge Raad heeft geoordeeld in zijn uitspraak van 4 maart 2022. [verzoeker] weet dat een deskundigenverklaring is vereist, maar die vindt dat overbodig omdat die zelf de enige is die kan vaststellen dat er sprake is van een non-binaire beleving. Desondanks heeft [verzoeker] een deskundigenverklaring overgelegd.



3.3
Ter onderbouwing van het verzoek onder II. stelt [verzoeker] dat er sprake is van een zwaarwegend belang om de voornaam te wijzigen. [verzoeker] gebruikt de voornaam [naam], die is afgeleid van diens tweede voornaam [verzoeker] en vindt deze naam meer passend bij diens (gender)identiteit.



3.4
Tijdens de mondelinge behandeling heeft [verzoeker] verklaard zich bewust te zijn van de (praktische) gevolgen van het verzoek onder I., bijvoorbeeld met betrekking tot buitenlandse reizen en vragen die gesteld kunnen worden of opmerkingen die gemaakt kunnen worden bij het zien van de gewenste geslachtsaanduiding op bijvoorbeeld het identiteitsbewijs.





4De beoordeling



Vooraf – de bevoegdheid van de rechtbank




4.1
Deze rechtbank is niet bevoegd om van het verzoek tot wijziging van het geslacht kennis te nemen, aangezien dit een verzoek is dat ziet op wijziging van een akte van de burgerlijke stand. Echter, nu afzonderlijk ook een verzoek tot voornaamswijziging is gedaan, op basis waarvan deze rechtbank wel bevoegd is, nu [verzoeker] in dit arrondissement woonachtig is, acht de rechtbank zich ook ten aanzien van het verzoek tot wijziging van het geslacht bevoegd.



X-registratie





Wat staat er in de wet?





4.2
De rechtbank stelt vast dat er op dit moment geen wettelijke grondslag bestaat voor het verzoek om de vermelding van het geslacht op de geboorteakte te wijzigen in een non-binaire geslachtsidentiteit in de vorm van een ‘X’.



4.3
In beginsel is het aan de wetgever om een voorziening te treffen die het mogelijk maakt om een non-binaire geslachtsidentiteit op te nemen in de geboorteakte. Hoewel er eerder wel initiatief toe is genomen, is er op dit moment nog geen wetgevingsproces in gang gezet en wordt dit ook niet op korte termijn verwacht. Het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 1 BW in verband met het veranderen van de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte (in de volksmond: de Transgenderwet) dat recentelijk op 2 juli 2025 is ingetrokken, voorziet op zichzelf niet in een ‘X’-registratie, maar heeft als doel om de voorwaarden van de procedure voor transgenders en intersekse personen te versoepelen. Er is nog altijd sprake van een maatschappelijke erkenning en (een trend naar) juridische erkenning van een neutrale geslachtelijke identiteit. In de jurisprudentie wordt ervan uitgegaan dat, zolang er geen wetgeving is, elke concrete zaak aan de hand van de aard en inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden van het geval moet worden beslist, zoals de Hoge Raad heeft geoordeeld in zijn uitspraak van 4 maart 2022 en dit heeft herhaald in zijn uitspraak van 19 december 2025.



4.4
Omdat een wettelijke regeling om de vermelding van het geslacht op de geboorteakte te wijzigen naar een non-binaire variant ontbreekt, hebben non-binaire personen niet de mogelijkheid om zelf te beschikken over de registratie van hun geslacht. Dit is anders dan bij personen die de overtuiging hebben tot het andere geslacht te behoren. Voor hen geldt dat er wel een wettelijke regeling bestaat om het geslacht te wijzigen van man naar vrouw of van vrouw naar man. Dit levert naar het oordeel van de rechtbank een onderscheid op tussen transgender en genderneutrale personen en aldus een onderscheid naar geslacht, zoals bedoeld in artikel 26 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) en artikel 1 lid 2 van het Protocol nummer 12 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), dat niet objectief en redelijkerwijs kan worden gerechtvaardigd en om die reden ongeoorloofd is.



4.5
Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat het verzoek van [verzoeker] op dezelfde manier moet worden benaderd als is omschreven in de artikelen 1:28 tot en met 1:28c van het Burgerlijk Wetboek (BW) voor mensen die de overtuiging hebben tot het andere geslacht te behoren.



Wat beslist de rechtbank?





4.6
De rechtbank wijst het verzoek van [verzoeker] toe en legt hierna uit hoe zij tot deze beslissing is gekomen.



4.7
De rechtbank stelt vast dat [verzoeker] heeft voldaan aan de voorwaarde van artikel 1:28a BW. De rechtbank heeft kennisgenomen van de door [verzoeker] in het geding gebrachte deskundigenverklaring.



4.8
De rechtbank is van oordeel dat [verzoeker] aannemelijk heeft gemaakt zich niet te herkennen in de duiding van ‘man’ zoals op diens geboorteakte staat. Non-binair is de identiteit van [verzoeker] en hoe die zich voelt. [verzoeker] heeft aannemelijk gemaakt dat deze wens duurzaam is. Dit blijkt zowel uit de deskundigenverklaring als de eigen schriftelijke én mondelinge verklaring van [verzoeker]. De overtuiging non-binair te zijn bestaat bij [verzoeker] al geruime tijd en wordt door [verzoeker] uitgedragen in contact met derden. Toewijzing van het verzoek zorgt bij [verzoeker] voor een erkenning dat die mag zijn wie die is. [verzoeker] ervaart het als een last om zich op dit moment te identificeren. De aanduiding ‘X’ zorgt ervoor dat de juridische werkelijkheid in overeenstemming is met diens innerlijke genderbeleving. Dit zal [verzoeker] veel rust geven en bijdragen aan diens zelfacceptatie.



4.9
Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen, valt de belangenafweging uit in het voordeel van [verzoeker]. Diens individuele belang bij erkenning van de identiteit weegt zwaarder dan het belang van instandhouding van een binaire geslachtsregistratie.



4.10
De rechtbank zal daarom de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Heerlen gelasten om een latere vermelding toe te voegen aan de geboorteakte van [verzoeker], in die zin dat het geslacht zal worden gewijzigd in ‘X’.



De wijziging van de voornaam





Wat staat er in de wet?





4.11
Op verzoek van de betrokken persoon of zijn wettelijke vertegenwoordiger kan wijziging van de voornaam worden gelast door de rechtbank.



4.12
De rechtbank overweegt dat voornamen een middel zijn om personen binnen hun familie en in het maatschappelijk verkeer te identificeren. Daarom vallen voornamen onder het begrip ‘privéleven en familie- en gezinsleven’ in de zin van artikel 8 EVRM. Voor een wijziging van de voornaam zoals verzocht dient voldoende zwaarwichtig belang te bestaan. Het persoonlijk belang van de betrokkene dient afgewogen te worden tegen het belang dat het rechtsverkeer heeft bij een zo hoog mogelijke mate van consistentie in namen. Bepalend bij de vraag of een weigering om een bepaalde voornaam toe te kennen een ongerechtvaardigde inmenging oplevert, is de mate van ongemak of overlast die de betrokkene hiervan ondervindt. Daarbij dienen alle feiten en omstandigheden te worden meegewogen, waaronder ook de vraag of het voor de betrokkene feitelijk toch mogelijk is de gewenste voornamen te voeren.



Wat beslist de rechtbank?





4.13
De rechtbank zal het verzoek van [verzoeker] toewijzen en legt hierna uit hoe zij tot deze beslissing is gekomen.



4.14
De rechtbank is van oordeel dat [verzoeker] het zwaarwichtig belang voldoende heeft onderbouwd. De voornamen [verzoeker] en [verzoeker] voelen voor [verzoeker] te mannelijk om als roepnaam te gebruiken. De voornamen [naam] wordt door [verzoeker] als passend ervaren bij diens genderidentiteit. [naam] vormen tevens een afgeleide van diens voornamen [verzoeker] en [verzoeker], zonder dat deze voornamen binaire voornamen zijn. Bovendien gebruikt [verzoeker] de roepnaam [naam] al langere tijd in diens privésfeer.















5De beslissing


De rechtbank:



5.1
gelast de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Heerlen om aan de geboorteakte ingeschreven in het register van de gemeente Heerlen van het jaar 2001 (aktenummer: [nummer]) een latere vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht in die zin dat het geslacht X zal zijn;



5.2
gelast wijziging van de voornaam van [verzoeker], geboren op [geboortedatum] 2001 in [geboorteplaats], in die zin dat de voornaam na wijziging zal luiden: [naam] en gelast de ambtenaar van de gemeente Heerlen de latere vermelding van de voornaamswijziging aan de geboorteakte van het jaar 2001 (aktenummer: [nummer]), toe te voegen.


5.3
draagt de griffier op niet eerder dan drie maanden na de dag van de uitspraak van deze beschikking -en indien daartegen geen hoger beroep is ingesteld- een afschrift van deze beschikking te zenden aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Heerlen.










Deze beschikking is gegeven door mr. H.M. Jongebreur en in het openbaar uitgesproken op
17 september 2026 in tegenwoordigheid van mr. A.M. Albers, griffier.



























Tegen deze beschikking kan - uitsluitend door tussenkomst van een advocaat - hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden:





door verzoeker en door degene(n) aan wie een afschrift van de beschikking (vanwege de griffier) is verstrekt of verzonden: binnen drie maanden na de dag van de uitspraak;




door andere belanghebbenden: binnen drie maanden na betekening daarvan of nadat de beschikking hun op andere wijze bekend is geworden.






Artikel 262 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)


Kamerdossier 35835


Hoge Raad 4 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:336; Hoge Raad 19 december 2025, ECLI:NL:HR:2025:1959


1:28 tot en met 1:28c BW.


Gerechtshof Amsterdam 23 mei 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:1266.


Artikel 1:4 lid 4, eerste en tweede volzin, BW