ECLI:NL:RBAMS:2025:6560

RECHTBANK AMSTERDAM


Bestuursrecht



zaaknummer: AMS 24/6304


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 9 september 2025 in de zaak tussen

[eiseres] , uit [woonplaats] , eiseres


en


Argonaut Advies B.V., verweerder
(gemachtigde: mr. I.M. van den Assem).

Samenvatting


1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de aanvraag van eiseres voor een Hoog Persoonlijk Kilometer Budget (Hoog PKB) op grond van het Indicatieprotocol Hoog PKB 2024 (het Protocol). Eiseres is het niet eens met de afwijzing van de aanvraag. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze gronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de aanvraag.



1.1.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat verweerder de aanvraag niet heeft mogen afwijzen. Eiseres krijgt gelijk en het beroep is gegrond. Ook ziet de rechtbank aanleiding om zelf in de zaak te voorzien door te beslissen dat aan eiseres een Hoog PKB moet worden toegekend. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.




Procesverloop


2. Eiseres heeft een aanvraag ingediend voor een Hoog PKB. Verweerder heeft deze aanvraag met het besluit van 9 september 2024 afgewezen. Met het bestreden besluit van 11 oktober 2024 op het bezwaar van eiseres is verweerder bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.



2.1.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.



2.2.
De rechtbank heeft het beroep op 11 augustus 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen via videobellen: eiseres en haar vroegere buurvrouw mevrouw [naam 1] . In de zittingszaal waren aanwezig: de gemachtigde van verweerder vergezeld door mevrouw [naam 2] , verzekeringsarts.




Totstandkoming van het bestreden besluit

3. Eiseres heeft een aanvraag voor een Hoog PKB ingediend via de website van verweerder. Naar aanleiding van de aanvraag heeft verweerder eiseres verzocht de aanvraag aan te vullen met behulp van een vragenlijst. Eiseres heeft dit gedaan en (medische) stukken overgelegd. Eiseres heeft in antwoord op de vragen van verweerder (samengevat) aangegeven dat zij vanwege ernstige benauwdheidsklachten als gevolg van COPD en chronische duizeligheidsklachten niet in staat is om met de trein te reizen.

4. Verweerder heeft de aanvraag van eiseres met het primaire besluit afgewezen en hieraan het rapport van Argonaut van 9 september 2024 ten grondslag gelegd. Uit dit advies volgt dat onderzoek heeft plaatsgevonden door middel van dossierstudie. De aanwezige medische stukken zijn bestudeerd. Daarnaast heeft overleg plaatsgevonden met de verzekeringsarts. In het rapport is geconcludeerd dat eiseres met een rolstoel, zuurstofapparaat en begeleiding in staat is om met de trein te reizen. Om die reden komt zij niet in aanmerking voor een Hoog PKB.

5. Met het bestreden besluit heeft verweerder het bezwaar van eiseres ongegrond verklaard en het primaire besluit gehandhaafd. Verweerder heeft aan het bestreden besluit het rapport van 1 oktober 2024 van Argonaut ten grondslag gelegd. Uit dit advies volgt dat opnieuw is onderzocht of eiseres gezien haar ergonomische belemmeringen en/of chronische medische toetsbare beperkingen met de trein kan reizen. In het advies wordt op de eerste plaats overwogen dat voor een toekenning strenge en weinig flexibele criteria gelden. Er staat vermeld dat:



“Op grond van de aangeleverde medische informatie is het voldoende aannemelijk geworden dat u veel last hebt van duizeligheid en kortademigheid. Hierdoor is uw mobiliteit ernstig beperkt en is het voorstelbaar dat zelfstandig reizen voor u niet mogelijk is. Uit de door u overgelegde medische informatie blijkt echter niet dat u niet onder begeleiding met de trein kunt reizen. U kunt hierbij eventueel gebruik maken van hulpmiddelen zoals een duwrolstoel, rollator en assistentieverlening door Valys en de Nederlandse Spoorwegen. Het is niet gebleken dat u niet in een duwrolstoel kunt zitten.


De huisarts gaat in zijn verklaring voorbij aan het feit dat het vervoer per Valys geen regulier openbaar vervoer is, maar aangepast openbaar vervoer, waarbij u zo nodig gebruik kunt maken van hulpmiddelen zoals een rolstoel en begeleiding.”





Beoordeling door de rechtbank



Toetsingskader



6. De indicatiestelling van een Hoog PKB vindt plaats volgens het Protocol. Onder punt 3 van dat Protocol staan de toekenningscriteria. Een aanvrager komt in aanmerking voor een Hoog PKB als hij/zij:


beschikt over een Wmo-vervoersvoorziening (Valys-pas), een Wmo-rolstoel, scootmobiel of OV-begeleiderskaart; en


gebruik moet maken van een rolstoel of scootmobiel waarvan gewicht, en/of maatvoering in combinatie met de aanvrager (de zogeheten "mens-machinecombinatie") zodanig is dat deze de grenzen van mogelijkheid tot hulpverlening door de NS overschrijden; en/of


door persoonsgebonden medische beperkingen van chronische aard vanuit strikt medische optiek niet in staat is met de trein te reizen.



7. In de toelichting bij het Protocol is vermeld dat verweerder er bij de beoordeling vanuit gaat dat pashouders bij het reizen zo nodig gebruik maken van individuele begeleiding en/of de door NS en Valys ter beschikking gestelde voorzieningen, zoals invalidentoiletten in de stations en in de treinen en NS-assistentieverlening. De aanvrager is zelf verantwoordelijk voor het verzorgen van eventuele begeleiding tijdens de reis. Onderdeel van de inhoudelijke beoordeling is of er sprake is van een uitzonderlijke situatie die afwijking van de criteria in het Protocol rechtvaardigt.

8. Volgens vaste rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep (de Raad) gaan de in het Protocol neergelegde toekenningscriteria de grenzen van een redelijke beleidsbepaling niet te buiten. Dit betekent dat verweerder bij het beoordelen van de aanvraag van eiseres dit Protocol kan toepassen.



Was het onderzoek zorgvuldig?



9. Eiseres stelt dat verweerder het chronische karakter van haar aandoeningen ten onrechte in twijfel trekt. De medische informatie staat niet goed weergegeven. De hoorzitting was telefonisch en duurde slechts 10 minuten, de conclusies zijn tegenstrijdig en eiseres is na ontvangst van het advies van Argonaut in bezwaar door verweerder verkeerd geïnformeerd over het doen van een nieuwe aanvraag. Hierdoor heeft eiseres het gevoel dat niet goed naar haar situatie is gekeken.

10. De rechtbank heeft in het dossier geen aanknopingspunten gevonden voor het oordeel dat het onderzoek onzorgvuldig heeft plaatsgevonden en overweegt daartoe als volgt. Verweerder heeft in beroep – en nogmaals op zitting – bevestigd dat het chronische karakter van de beperkingen van eiseres niet wordt betwist. Uit de adviezen van Argonaut volgt dat alle beschikbare medische informatie is benoemd en is betrokken in het onderzoek. De arts die eiseres heeft gesproken tijdens de hoorzitting heeft geciteerd uit het bezwaarschrift van eiseres waarin zij haar klachten uitvoerig heeft vermeld. Daarnaast wordt onder het kopje hoorzitting – hoewel kort – beschreven wat eiseres heeft verteld. De rechtbank gaat er daarom vanuit dat de arts die het bezwaar van eiseres heeft beoordeeld voldoende op de hoogte was van haar medische situatie. De medische aandoeningen van eiseres waaronder de duizeligheid en de kortademigheid worden ook onderkend.



Mag eiseres – strikt medisch bezien – in staat worden geacht om met de trein te reizen?



11. Eiseres bestrijdt dat zij met begeleiding en hulpmiddelen met de trein zou kunnen reizen. Zij heeft in beroep en op zitting toegelicht hoe haar chronische duizeligheidsklachten en haar longemfyseem haar dagelijks leven beïnvloeden. Eiseres is constant duizelig, valt ongeveer 20 keer per dag flauw en ligt zo’n 14-16 uur per dag in bed. Eiseres kan hierdoor niet met behulp van een duwrolstoel reizen met assistentie van NS en/of Valys. De NS-assistentie op het station en het Valys reismaatje bieden geen oplossing voor het flauwvallen en kunnen haar veiligheid onderweg niet garanderen. Eiseres heeft verder regelmatig contact met haar huisarts, om te kijken hoe het gaat en of eiseres nog in staat is om voor zichzelf te zorgen. Zij krijgt huishoudelijke hulp en heeft sinds 10 jaar een traplift vanuit de Wmo 2015. Eiseres wordt door de psycholoog, geriater en fysiotherapeute thuis bezocht, aangezien zij niet in staat is om zelfstandig naar hun praktijk te komen.

12. Verweerder heeft – gebaseerd op de adviezen van Argonaut – zich op het standpunt gesteld dat eiseres, ondanks haar medische aandoeningen en beperkingen, geen blijvende beperkingen heeft waardoor zij niet kan reizen met de trein, mits er gebruik gemaakt wordt van een rolstoel en een begeleider om zo de lichamelijke inspanningen te beperken. Ook wordt het valgevaar door het flauwvallen hiermee ondervangen. Eiseres kan volgens verweerder gebruik maken van een rolstoel met rompfixatie en er kan een zuurstofapparaat worden bevestigd aan de rolstoel.

13. De rechtbank is van oordeel dat de medische beperkingen van eiseres voldoende en inzichtelijk zijn meegewogen door verweerder. De rechtbank kan verweerder volgen dat er in beginsel geen aanknopingspunten zijn waaruit volgt dat zij – zoals vereist op grond van het Protocol en zoals beoordeeld ten tijde van het bestreden besluit – strikt medisch gezien niet in staat is om met begeleiding en met een hulpmiddel met de trein te reizen.



Is er sprake van een bijzondere omstandigheid die afwijking van het Protocol rechtvaardigt?



14. Eiseres voert aan dat zij geen sociaal netwerk heeft en dat zij geen (persoonlijk) begeleider kan vinden. De enige sociale contacten die eiseres nog heeft, wonen in [provincie] en zij wil hen in haar laatste levensfase graag nog kunnen bezoeken. Reizen met de trein is voor eiseres, naast haar fysieke beperkingen, te belastend vanwege de prikkels, de straatvrees, het overstappen, en de tijdsduur. Door de constante duizeligheid, het flauwvallen en haar psychische klachten is de openbaarheid van de trein voor eiseres een onbekende en onveilige situatie. Het reizen in een taxi(busje) van Valys is daarentegen voor eiseres op een goede dag wel haalbaar.

15. Verweerder heeft in het bestreden besluit gemotiveerd dat de af te leggen afstand door contacten die ver weg wonen geen bijzondere omstandigheid is die afwijking van het Protocol rechtvaardigt. Verweerder heeft erkend dat vervoer van deur tot deur voor eiseres minder omslachtig, comfortabeler en sneller is, maar dat met dergelijke factoren vanuit het Protocol geen rekening kan worden gehouden. Dit geldt ook voor het feit dat er geen begeleider is. Gelet op het Protocol is eiseres zelf verantwoordelijk voor het regelen van een begeleider die met haar mee kan in de trein.

16. De rechtbank is van oordeel dat er in het specifieke geval van eiseres, gelet op alle omstandigheden in onderlinge samenhang bezien, sprake is van bijzondere omstandigheden op grond waarvan afwijking van het Protocol is gerechtvaardigd. Verweerder heeft weliswaar alle betreffende factoren die bij eiseres spelen afzonderlijk beoordeeld, echter naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder ten onrechte nagelaten om de combinatie van de verschillende factoren in onderlinge samenhang te bezien en als bijzondere omstandigheden aan te merken. Daarbij weegt de rechtbank mee dat er bij eiseres sprake is van een ernstige medische situatie waarbij zij erg zwak is en meerdere keren per dag flauwvalt. Daarbij komt dat eiseres ook psychische klachten heeft als gevolg van PTSS en straatvrees waardoor een reis met de trein veel prikkels en psychische belasting met zich meebrengt. Verder komen de voornoemde zorgverleners van eiseres allen bij haar thuis, omdat zij zelf niet in staat is om hen te bezoeken. Daarnaast heeft eiseres, en dat heeft verweerder ook niet betwist, een zeer beperkt sociaal netwerk en zij kan geen begeleider vinden om de hele dag met haar mee te gaan in de trein en de volgende dag weer terug. Ter zitting heeft eiseres toegelicht dat zij via de gemeente heeft geprobeerd om een begeleider te vinden maar dat dat niet is gelukt. Gelet op de combinatie van deze omstandigheden is de rechtbank van oordeel dat er in dit specifieke geval sprake is van een schrijnende en uitzonderlijke situatie. Het had daarom op de weg van verweerder gelegen om de bijzondere omstandigheden van dit geval in onderlinge samenhang te bezien, op grond waarvan een afwijking van de criteria in het Protocol is gerechtvaardigd.



Conclusie en gevolgen

17. Het beroep is gegrond. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit en herroept het primaire besluit. De rechtbank ziet reden om zelf in de zaak te voorzien en kent aan eiseres een Hoog PKB toe. De rechtbank is van oordeel dat, gelet op de genoemde omstandigheden, er geen aanknopingspunten zijn voor een andere uitkomst in deze zaak en een finale oplossing voor het geschil wenselijk is. Ook omdat eiseres tijdens de beroepsprocedure heeft aangegeven in haar laatste levensfase te zitten en dat zij inmiddels via haar huisarts een euthanasietraject is gestart.

18. Eiseres krijgt het griffierecht van verweerder terug. Voor een vergoeding van de proceskosten bestaat geen aanleiding.



Beslissing


De rechtbank:




verklaart het beroep gegrond;


vernietigt het bestreden besluit;


herroept het primaire besluit en bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde bestreden besluit;


draagt verweerder op het betaalde griffierecht van € 187,- aan eiseres te vergoeden.




Deze uitspraak is gedaan door mr. M.H. van Haeften, rechter, in aanwezigheid van
mr. S.E. Berghout, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 9 september 2025 datum.









griffier


rechter







Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:




Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.


Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.



Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.




Verweerder heeft op zitting toegelicht dat het adviesonderdeel binnen zijn organisatie zelfstandig functioneert.


Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Raad van 15 augustus 2018, gepubliceerd op rechtspraak.nl onder: ECLI:NL:CRVB:2018:2554.