Niet de naam op het contract bepaalt uw rechten, maar wat er feitelijk gebeurt. Dit artikel legt de belangrijkste contractvormen uit en wat ze betekenen voor uw positie als werkende.

Wanneer is er een arbeidsovereenkomst?

Er is een arbeidsovereenkomst (artikel 7:610 BW) als drie elementen samenkomen:

• arbeid — u verricht persoonlijk werk;
• loon — u krijgt daarvoor betaald;
• gezag — de werkgever kan u aanwijzingen geven over hoe u het werk doet.

Zijn die drie aanwezig, dan bent u juridisch werknemer — met alle bescherming van dien — ongeacht of het contract "opdracht" of "freelance" heet. De rechter kijkt naar de praktijk, niet naar het etiket.

Bepaalde versus onbepaalde tijd

Een contract voor onbepaalde tijd (vast) loopt door tot het rechtsgeldig wordt beëindigd. Een contract voor bepaalde tijd (tijdelijk) eindigt van rechtswege op de einddatum.

Hier geldt de ketenregeling: na maximaal drie tijdelijke contracten, óf na drie jaar, ontstaat automatisch een vast contract. Een onderbreking van meer dan zes maanden breekt de keten. Zo voorkomt de wet eindeloos doorcontracteren.

Oproep-, uitzend- en nulurencontracten

Bij een oproepcontract werkt u wanneer u wordt opgeroepen. U heeft recht op minimaal drie uur loon per oproep, en na twaalf maanden moet de werkgever u een aanbod doen voor een vast aantal uren. Uitzendwerk kent eigen fases met oplopende rechten naarmate u langer voor hetzelfde bureau werkt.

Proeftijd en concurrentiebeding

Een proeftijd moet schriftelijk zijn afgesproken en is aan strikte maxima gebonden; bij korte tijdelijke contracten is een proeftijd vaak niet eens toegestaan.

Een concurrentiebeding beperkt waar u na uw dienstverband mag werken. Het moet schriftelijk zijn vastgelegd met een meerderjarige werknemer. In een tijdelijk contract is het alleen geldig als de werkgever er een zwaarwegend bedrijfsbelang bij schrijft en motiveert. Een rechter kan een te ruim beding matigen of schrappen.

Ziekte

Wordt u ziek, dan moet de werkgever in beginsel twee jaar het loon doorbetalen (ten minste 70%). Daartegenover staan plichten rond re-integratie voor beide partijen.

Zzp of toch werknemer?

Werkt u als zzp'er, maar in de praktijk onder gezag, met vaste uren en zonder echt ondernemersrisico, dan kan sprake zijn van schijnzelfstandigheid. De arbeidsrelatie kan dan als dienstverband worden aangemerkt, met gevolgen voor belasting en bescherming. Dit is een gebied volop in beweging; laat u bij twijfel goed informeren.

Twijfelt u over uw positie?

Veel geschillen over contractvorm, ketenregeling en concurrentiebeding zijn door rechters beslist. In dit portaal kunt u uitspraken in het arbeidsrecht doorzoeken om te zien hoe rechters met situaties als die van u omgingen.